In Frankrijk trekken steden met universiteiten en grandes écoles niet alleen studenten aan voor de duur van hun opleiding. Ze huisvesten ook een groeiend aantal jonge werkenden en professionals halverwege hun loopbaan.
Volgens het Insee trekken instellingen voor hoger onderwijs jongvolwassenen aan, terwijl de aanwezigheid van gekwalificeerde banen ervoor zorgt dat zij na hun afstuderen in de stad blijven. Dit dubbele mechanisme — eerst opleiding, dan werk — tekent een stedelijke geografie waarin het studentenleven en het beroepsleven samenvallen.
Lokale economische effecten van universiteiten op de arbeidsmarktregio
Het klassieke beeld reduceert de universiteit vaak tot een plek waar colleges worden gegeven. De effecten op de lokale economie reiken veel verder dan het aannemen van afgestudeerden door nabijgelegen bedrijven.
Een impactstudie die de Université de Poitiers in juli 2025 publiceerde, beschrijft de economische effecten van de salarissen van medewerkers, de aankopen van de instelling bij lokale leveranciers en de dagelijkse uitgaven van studenten. Deze geldstromen stimuleren de detailhandel, horeca, woningmarkt en lokale dienstverlening. Voor een werkende die zich er vestigt, betekent dit een dichter netwerk van mkb-bedrijven en dienstverleners dan in een stad van vergelijkbare omvang zonder campus.
Deze positieve spiraal trekt bedrijven aan die zowel op zoek zijn naar recent opgeleide professionals als naar een goed ontwikkelde dienstensector. Orléans voert bijvoorbeeld al enkele jaren een strategie om het aanbod aan hoger onderwijs uit te breiden, het opleidingsniveau in de regio te verhogen en zo werkgevers aan te trekken.
Om te begrijpen waarom universiteitssteden aantrekkelijk zijn voor werkenden, moet je verder kijken dan de collegezalen: de hele keten, van onderzoekslaboratorium tot industriële toeleverancier, zorgt voor lokale werkgelegenheid.
Middelgrote universiteitssteden tegenover metropolen: waar vestigen afgestudeerde werkenden zich?
Volgens het Insee wonen drie kwart van de studenten in de Franse metropoolregio tussen 18 en 24 jaar in dertig steden. Na het afstuderen lopen de wegen uiteen. Een deel van de jongvolwassenen trekt naar grote economische centra, met Parijs voorop. Een ander deel blijft in de stad waar ze hebben gestudeerd, mits ze er een baan vinden die bij hun specialisatie past.
Een diploma helpt bij het vinden van werk, maar neemt de verschillen tussen studierichtingen niet weg. In 2024 constateerde het Insee dat de werkloosheid hoger ligt onder jongeren die pas zijn afgestudeerd dan onder jongeren die al langer geleden hun studie hebben afgerond. De verschillen zijn aanzienlijk en hangen af van het vakgebied. Een informatica-ingenieur die in Rennes is opgeleid, heeft andere vooruitzichten dan iemand met een letterendiploma uit dezelfde stad.
Middelgrote universiteitssteden hebben hierbij een bijzonder voordeel. De kosten van levensonderhoud zijn er lager dan in metropolen, reistijden zijn korter en soms is het makkelijker om woonruimte te vinden. Voor bedrijven biedt een vestiging in een middelgrote stad met een campus de mogelijkheid om lokaal personeel aan te trekken, zonder rechtstreeks te hoeven concurreren met de salarissen in Parijs.
Waar werkenden in deze steden concreet naar op zoek zijn
- Een arbeidsmarktregio die wordt gevoed door universitair onderzoek en samenwerkingsverbanden tussen laboratoria en lokale bedrijven, met gekwalificeerde banen in nichemarkten als resultaat
- Een cultureel en verenigingsleven dat deels wordt gedragen door de studentenpopulatie (podia, festivals, uitgaansleven) en voor een dynamiek zorgt die zeldzaam is in steden van deze omvang
- Vervoersinfrastructuur die is afgestemd op de bereikbaarheid van een campus en ook werkenden ten goede komt (tram, frequente buslijnen en in sommige steden TGV-stations)
- Een aanbod aan studentenwoningen dat door het grotere volume de huurprijzen op de particuliere markt in aangrenzende wijken drukt
Wonen en kosten van levensonderhoud: de keerzijde van de aantrekkingskracht van studentensteden
De aantrekkingskracht van een universiteitsstad op werkenden berust ook op een paradox. De vraag naar huurwoningen die studenten genereren, houdt de woningmarkt draaiende, maar kan ook voor spanningen zorgen.
De Observatoire de la vie étudiante constateert in haar enquête van 2023 dat studenten vaker financiële problemen melden dan in 2020. Deze financiële onzekerheid onder studenten heeft neveneffecten: een deel van hen komt terecht in slecht onderhouden woningen of wordt noodgedwongen huisgenoot, waardoor de vraag naar kleine woningen kunstmatig hoog blijft. Voor iemand aan het begin van zijn of haar loopbaan kan de concurrentie om studio’s en tweekamerappartementen het zoeken naar woonruimte lastiger maken dan verwacht.
Gemeenten die investeren in de bouw van speciale studentenhuisvesting maken automatisch woningen vrij op de particuliere markt. Verschillende middelgrote steden zien dit als een manier om de druk te verlichten, maar het duurt jaren voordat de effecten merkbaar worden.
Kan een universiteitsstad aantrekkelijk blijven als het aantal studenten daalt?
In verschillende Franse steden waar het aantal studenten stagneert of afneemt, dringt deze vraag zich op. Een dalend aantal studenten verzwakt de hele lokale economische keten, van buurtwinkels tot particuliere verhuurders. Voor werkenden die er al wonen, kan dat leiden tot minder cultureel aanbod, een verschraling van het openbaar vervoer en uiteindelijk een verzwakking van de arbeidsmarktregio.
Sommige steden proberen dit risico voor te zijn door hun opleidingsaanbod te verbreden. Door particuliere scholen, vestigingen van grandes écoles of centra voor bijscholing aan te trekken, kunnen ze een stroom jonge, gekwalificeerde inwoners op peil houden, ook als het aantal 18- tot 22-jarigen landelijk afneemt.
Het gaat er niet langer alleen om studenten aan te trekken, maar ook om de werkenden die uit die groep voortkomen te behouden. Lokaal beleid dat onderwijsaanbod combineert met steun voor startende bedrijven en investeringen in betaalbare huurwoningen voor middeninkomens, levert betere resultaten op dan beleid dat uitsluitend inzet op academische uitstraling. De band tussen universiteit en regio hangt tegenwoordig af van het vermogen om van een student een blijvende inwoner te maken.
